به گزارش زنان بیدار ، جزیره اشک دریاچه ارومیه که یکی از مهمترین زیستگاه‌های گوزن زرد و کمیاب ایرانی تلقی می‌شود، به علت دسترسی دشوار شکارچیان، به مکانی امن برای این جاندار تبدیل شده تا این گونه، از گزند انقراض در امان بماند.
وسعت پارک ملی دریاچه ارومیه پنج هزار و ۷۰۰ کیلومتر است و بخشی از دریاچه نیلگون ارومیه را که جزو اندوخته‌های طبیعی منحصر بفرد در جهان برای حیات وحش و جانداران خاص موجود در این پارک ملی است را می‌توان در مسیر جاده شهید کلانتری ارومیه به نظاره نشست.
به گفته محیط بانان با حرکت در مسیر جاده شهید کلانتری و جنوب دریاچه ارومیه با قایق‌های در حال تردد روی دریاچه می‌شود در عرض ۲ ساعت به سواحل جزیره اشک زیستگاه خاص گوزن ایرانی در میان این پهنه عظیم رسید.
محصور شدن جزیره اشک در میان برخی صخره‌های نمکی پنهان در زیر آب موجب شده تا به جز معدود محیط بانانی که هر روز برای نظارت به جزیره سفر می‌کنند و گاهی عکاسان برای گرفتن تصاویر زیبا، کسی دسترسی به این جزیره نداشته باشد.
کام حیات وحش جزیره اشک ارومیه از جمله ۲۵ راس گوزن زرد خالدار ایرانی و هزار راس قوچ و میش ارمنی و سایر پستانداران آن پیشتر با یک چشمه آب موجود شیرین می‌شد ولی این روزها برای اینکه کم آبی آنها را دچار مشکل نکند با همت محیط زیست و محیط بانان سطوح آبگیری برای جمع آوری آبهای سطحی و باران در این زیست بوم ساخته شده و منابع آبی پلی اتیلنی نیز برای نگهداری آبهای موجود به جزیره منتقل شده‌اند.
چندین آب انبار هم برای حفاظت از جانداران و حیات وحش منطقه در نقاط مختلف این جزیره کوچک و زیبای ۲ هزار و ۳۰۰ هکتاری ایجاد شده تا حیوانات به راحتی به آب دسترسی داشته باشند.
پوشش گیاهی جزیره اشک مشابه جنگلهای زاگرس است و درختچه‌های بادام وحشی و درختان پسته را به وفور می‌شود در همه جای این مکان آرام و زیبا مشاهده کرد.
به گفته مدیرکل حفاظت محیط زیست آذربایجان غربی گوزن زرد ایرانی در این زیست بوم امن بعد از چهار و یا پنج سال، روزهای سخت و پرتلاطم کم آبی، این روزها مشکلی از بابت آب و غذا ندارد و تغذیه از پوشش گیاهی علفی منطقه که این روزها به برکت بارش‌های فراوان سر از خاک برآورده‌اند، مسیر زندگی را برای این پستاندار منحصر به فرد هموار کرده‌است.
بر اساس اظهارات کارشناسان اداره کل حفاظت محیط زیست آذربایجان‌غربی و مشاهدات میدانی خبرنگاران، چسبندگی جزایر ۹ گانه دریاچه ارومیه از جمله اشک، اسپیر، آرزو و کبودان به دلیل کم آبی در دهه اخیر، ورود گونه‌های گوشتخوار به داخل جزیره اشک، کاهش قابل ملاحظه دبی آب چشمه‌های جزیره اشک و نبود امکانات و نیروی متخصص کافی در جهت حفاظت این گونه جانوری، زندگی گوزن زرد ایرانی را در این زیست بوم به خطر انداخته است.
کاهش آمار گوزن زرد ایرانی خالدار در پارک ملی دریاچه ارومیه از ۲۵۵ راس در سال ۱۳۹۲ به ۱۶۶ راس در سال ۱۳۹۴و به ۵۵ راس در سال ۱۳۹۹ نیاز به احیای دریاچه و به دنبال آن جزیره اشک به عنوان یک مکان امن که شباهت بسیاری نیز به شرایط جنگهای زاگرس داشت، صد چندان کرد.
ورود قوچ و میش ارمنی به جزیره اشک پارک ملی دریاچه ارومیه به سبب کم آبی و اتصال جزایر به یکدیگر به عنوان رقیب غذایی گوزن زرد ایرانی نیز موجب شد تا میزان دسترسی به غذا برای گوزن زرد کاهش یابد.
با ورود قوچ و میش به این جزیره، حیوانات گوشتخواری چون پلنگ، گرگ و روباه نیز وارد این زیست بوم شدند و حیات این جاندار در معرض انقراض قرار گرفت.
این موضوع مسوولان زیست محیطی استان را بر آن داشت تا برای حفاظت از این گونه منحصر به فرد اقدامات اساسی را طرح ریزی و اجرا کنند تا حیات وحش در حال زیست در پارک ملی دریاچه ارومیه از آسیب‌های بیشتر در امان بمانند.
پوشش گیاهی جزیره اشک مطلوب است
حجت جباری مدیرکل حفاظت محیط زیست آذربایجان غربی در این باره به خبرنگار ایرنا می‌گوید که در بحث دریاچه ارومیه شاید وضع خوب نباشد ولی بارندگی‌های مطلوب اخیر باعث شد که پوشش گیاهی بهتر شود.
وی بیان می‌کند که برای افزایش جمعیت گوزن زرد در مجتمع محیط‌بانی رشکان ۶ هکتار از اراضی محصور شده و ۱۳ راس هم‌اکنون گوزن زرد ایرانی در این منطقه نگهداری می‌شود.
مدیرکل حفاظت محیط زیست آذربایجان غربی اضافه کرد: در فصل بهار احتمال افزایش چندین راس گوساله جدید به گله گوزن زرد در محیط بانی رشکان وجود دارد که نویدی بر بازگشت دوباره حیات به این جانداران است.
وی با اشاره به وضعیت گوزن زرد ایرانی در جزیره اشک گفت: به رغم اینکه سرشماری دقیقی از تعداد این پستاندار ارزشمند در دسترس نیست ولی در جزایر بین ۲۰ تا ۲۵ راس گوزن زرد وجود دارد.
جباری با بیان اینکه با اتصال جزایر به همدیگر در زمان بحران دریاچه گوزن‌ها از جزیره خارج شدند و گونه‌های مهاجم هم وارد منطقه شدند، افزود: این موضوع تهدیدی مهم برای گونه محسوب شده که موجب کاهش تعداد گوزن زرد ایرانی شد.
مدیرکل حفاظت محیط زیست آذربایجان غربی اضافه می‌کند که رفتار و زیست این جاندار توسط دوربین‌های پایش آنلاین هم اکنون رصد می‌شود و راه اندازی محل تکثیر گوزن زرد در سر محیط بانی رشکان حرکت خوبی برای حفاظت از آن بود.
جباری با بیان اینکه برنامه عمل گوزن زرد هم تعریف شده و در دست اجراست، خاطرنشان می‌کند که گوزن زرد، میش مرغ و یوزپلنگ سه گونه ای است که در استان حمایت می شود.
وی یادآور می‌شود که گونه های شکارچی تهدید عمده این گونه در جزایر است و از نظر پوشش گیاهی و تامین آب مشکلی در جزایر وجود ندارد.
به گفته وی در پنجاه سال گذشته این گونه بومی خوزستان محسوب شده و به علت کاهش گونه به دشت ناز ساری و جزیره اشک منتقل شده است.
مرکز تکثیر گوزن زرد ایرانی در شمال غرب کشور گامی برای حمایت از گونه
به گزارش ایرنا در راستای صیانت از این گونه در حال انقراض مراکز تکثیر آن در نقاط مختلف کشور راه اندازی شده که مرکز تکثیر گوزن زرد ایرانی در شمال غرب نیز به تبعیت از مرکز تکثیر در «دشت ناز» ساری در قالب برنامه عمل ملی گوزن زرد ایرانی در محیط بانی رشکان ارومیه در بیش از ۱۰ هکتار از سال ۱۳۹۹ در حال احداث است و تا کنون ۶ هکتار از کل سطح در نظر گرفته شده مورد استفاده قرار گرفته است.
رییس اداره حیات وحش اداره کل محیط زیست آذربایجان‌غربی در این باره اظهار می‌کند: در راستای صیانت از این گونه ارزشمند در حال انقراض با اجرای «برنامه عمل ملی حفاظت از گوزن زرد» در استان که در سال هفتم اجرایی است، اقدامات ویژه‌ای انجام شده است.
امید یوسفی اضافه می‌کند: یکی از این اقدامات اساسی احداث مرکز تکثیر گوزرن زرد ایرانی در شمال غرب کشور در راستای جلوگیری از انقراض این گونه منحصر به فرد است که در سه فاز اجرایی در منطقه محیط بانی رشکان اجرا می‌شود تا در شرایطی ایده‌آل از این گونه ارزشمند حفاظت شود.
به گفته وی، بخش‌های مختلف این طرح زیست محیطی شامل احداث قرنطینه، تیمار، محل استاندارد جهت نگهداری گوزن زرد است که قرنطینه و محل تیمار آنها به اتمام رسیده‌است.
حیات وحش در معرض انقراض در قالب برنامه عمل ملی حفاظت می شود/ جزیره اسپیر زیستگاه جدید گوزن ایرانی
رییس اداره حیات وحش اداره کل محیط زیست آذربایجان‌غربی در این باره می‌گوید که در قالب برنامه عمل ملی حفاظت که تدوین شده، گوزن زرد حفاظت می‌شود و در این استان هم گام‌های مهمی در راستای شناسایی تمامی تهدیدات مربوط به گونه، تعارضات و راهکارهای مهم برای کاهش این تهدیدات برداشته شده است.
یوسفی می‌کند که راهکارهای مهمی برای حفاظت گوزن زرد ایرانی پیشنهاد شده که یکی از این راهکارها تعریف جزیره اسپیر به عنوان زیستگاه دوم برای گوزن زرد ایرانی است و اگر گونه تعدیل شد این منطقه مکانی جدید برای انتقال و زیست گونه خواهد بود.
وی با اشاره به تهدیدات گوزن زرد ایرانی در پارک ملی دریاچه ارومیه یادآور می‌شود که گونه‌های مهاجم، خشکسالی، بیماری، تغییرات اقلیمی از مهمترین تهدیدات این جاندار محسوب می‌شود.
یوسفی تاکید می‌کند: خشکسالی مهمترین مساله در این زمینه است که سعی شده با تهیه علوفه و اب در شرایط حاد بحرانی از گوزن زرد محافظت شود و این اقدامات همچنان ادامه دارد.
به گزارش زنان بیدار جزیره اشک یکی از جزایر ۹ گانه پارک ملی دریاچه ارومیه است؛ این جزیره به علت محصور شدن در میان آب در پیش از ۲۰ سال گذشته مهمترین و امن ترین محل برای زیست گوزن زرد انتخاب شده است.
در واقع برای اولین بار در سال ۱۳۵۶ تعداد ۲ راس گوزن زرد از دشت ناز ساری به این جزیره منتقل و پس از اینکه شرایط زیستگاهی جزیره برای حضور گونه مناسب تشخیص داده شد، در سال های بعد تعدادی دیگر نیز به این زیستگاه اضافه گردید.
شرایط بسیار مناسب زیستگاهی از جمله امنیت غذایی، نبود عوامل بیماری زا، نبود دشمن طبیعی و سایر موارد باعث شد که جمعیت این گونه در سال های بعد به بیش از ۳۰۰ راس برسد و به همین دلیل باعث شد که بسیاری از کارشناسان جزیره اشک را بزرگ‌ترین و مناسب‌ترین زیستگاه طبیعی گوزن زرد (جمعیت وحشی) در کشور و حتی دنیا عنوان کنند؛ این کار تا به آنجا موفق بود که حتی جهت کنترل جمعیت تعدادی زنده‌گیری و به سایر زیستگاه‌های مستعد کشور منتقل شد.
در سال‌های اخیر با خشک شدن بخش وسیعی از پهنه آبی دریاچه ارومیه تهدیدات کم آبی و کم غذایی در کنار سایر عوامل تهدید کننده موجب کاهش تعداد گوزن زرد در جزیره اشک ارومیه شد.
ارسال نظر